အဓိကအကြောင်းအရာသို့ သွားရန်
အခန်း ၁

သမိုင်းနှင့် မူလအစ

ရှေးခေတ် သဲကွင်းများမှ ကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့ ချန်ပီယံရှစ်အထိ — ထိုးသတ်အနုပညာနှင့် ၎င်းကို မသေစေရန် ထိန်းသိမ်းခဲ့သော တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ၏ သမိုင်း။

15 မိနစ်နောက်ဆုံး ပြင်ဆင်သည်: 2026-10

ရှေးဟောင်း မူလအစ

မူလအစကို အထောက်အထား နည်းပါးစွာသာ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်

Illustrative image of a sandpit boxing match with two bare-chested fighters in a dirt circle, surrounded by onlookers in traditional Burmese dress

လက်ဝှေ့၏ အစောဆုံး သမိုင်းကို အထောက်အထား နည်းပါးစွာသာ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ပုဂံရှိ ဘုရားများပေါ်မှ ပန်းပုရုပ်အချို့တွင် အမျိုးသားနှစ်ဦး တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ဆုပ်ကိုင်တိုက်ခိုက်နေသည့်ပုံ ရှိဟန်တူပြီး လက်ဝှေ့သည် နှစ်တစ်ထောင်ကျော် ရှိနိုင်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။


ဘုရင့်ခေတ်များ

၁၀၄၄ – ၁၈၈၅

A traditional Burmese bareknuckle fighter in ceremonial hand wraps, illustrative image of the pre-colonial era

ပုဂံနိုင်ငံ တည်ထောင်ချိန်မှ ဗမာ ဘုရင့်နိုင်ငံ ကျဆုံးချိန်အထိ နှစ်ပေါင်း ရှစ်ရာကျော် အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံကို ဗမာ ဘုရင့်မင်းဆက်များစွာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ အနော်ရထာ၊ ဘုရင့်နောင် သို့မဟုတ် ကုန်ဘောင်မင်းဆက် တည်ထောင်သူ အလောင်းဘုရာတို့ အကြောင်း ဝီကီပီးဒီးယား ဆောင်းပါးများတွင် တော်ဝင် လက်ဝှေ့ အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် ပွဲတော် စည်းမျဉ်း တစ်ခုမျှ ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပါ။

၁၇၅၂ ခုနှစ်တွင် နောင်တွင် အလောင်းဘုရာ ဟု ခေါ်ဝေါ်ခံရမည့် ရွာသူကြီးတစ်ဦးသည် ကုန်ဘောင်မင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဤမင်းဆက်သည် ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့ သီပေါမင်းကို နှုတ်ထွက်စေသည်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။


ကိုလိုနီခေတ် ပြတ်တောက်မှုနှင့် ပျက်သုဉ်းလုနီးမှု

၁၈၈၅ – ၁၉၄၈

ဗမာ ဘုရင့်နိုင်ငံသည် ၁၈၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၉ ရက်တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ တပ်ဖွဲ့များ မန္တလေးသို့ ဝင်ရောက်ကာ သီပေါ မင်းတရားကို နှုတ်ထွက်စေပြီး အထက်ဗမာပြည် သိမ်းပိုက်မှုကို ပြီးစီးစေခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီ အုပ်ချုပ်ရေးသည် ဌာနေ စစ်သည်ပညာများကို သံသယနှင့် ကြည့်ခဲ့သည်။


ခေတ်သစ် ပြန်လည်ရှင်သန်မှု

ကြာဘယ်ညိန်း & ၁၉၅၂ စည်းမျဉ်းပြုစုမှု

Vintage 1950s Burmese boxing match in an outdoor ring, black and white documentary photography style

၁၉၅၂ ခုနှစ် နွေရာသီတွင် အသက် ၂၈ နှစ်အရွယ် ဗမာ လက်ဝှေ့သမား ကြာဘယ်ညိန်းသည် ဟယ်လ်ဆင်ကီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် မိမိ လွတ်လပ်ရေး အသစ်ရရှိထားသော နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုရန် ဖင်လန်နိုင်ငံသို့ သွားခဲ့သည်။ ရှုံးပွဲသည် နာကျင်သော်လည်း နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်ရပ်သည် အပြောင်းအလဲကြီးကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ကြာဘယ်ညိန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝှမ်း ခရီးထွက်ပြီး ဒေသဆိုင်ရာ လက်ဝှေ့ ပုံစံတိုင်းကို မှတ်တမ်းတင်ကာ ဘုံအခြေခံ မူများကို ရှာဖွေပြီး ပေါင်းစည်းထားသော စည်းမျဉ်းတစ်စုံကို ထုတ်ပြခဲ့သည်။

သူ မိတ်ဆက်ခဲ့သော စည်းမျဉ်းများသည် ခေတ်သစ် လက်ဝှေ့၏ အခြေခံအုတ်မြစ်အဖြစ် ယနေ့တိုင် ကျန်ရှိနေပါသည်။ ခေါင်းတိုက်မှုကို တရားဝင် ဥပဒေပြုခဲ့သည်။ အရေးကြီးဆုံးမှာ ကြာဘယ်ညိန်းသည် နော့ခ်အောက်သာလျှင် အောင်နိုင်မှု အခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအောင်မြင်မှုအတွက် ကြာဘယ်ညိန်းကို ခေတ်သစ် လက်ဝှေ့ကို ပြုပြင်ခဲ့သူတစ်ဦးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြသည်။


အဖွဲ့အစည်း တည်ထောင်ခြင်း

MTLF & ပထမဆုံး ရွှေခါးပတ် (၁၉၉၆)

ကြာဘယ်ညိန်း၏ စည်းမျဉ်းပြုစုမှုနောက် ဆယ်စုနှစ် လေးခုကြာအောင် လက်ဝှေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တည်ငြိမ်စွာ ကြီးထွားခဲ့သော်လည်း နယ်နိမိတ်ပြင်ပတွင် အများအားဖြင့် မမြင်ခဲ့ရပါ။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အားကစားနှင့် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန အောက်တွင် မြန်မာ့ရိုးရာ လက်ဝှေ့ အဖွဲ့ချုပ် (MTLF) ကို တည်ထောင်ခြင်းဖြင့် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ MTLF သည် လက်ဝှေ့အတွက် ပထမဆုံး တရားဝင် အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်းကို ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။


နိုင်ငံတကာသို့ ခြေလှမ်း

၂၀၀၁ – ၂၀၁၅

မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း လက်ဝှေ့၏ ကြွယ်ဝသော သမိုင်းကြောင်းရှိသော်လည်း ၂၁ ရာစု အစပိုင်းအထိ ပြင်ပကမ္ဘာတွင် ဤအားကစားကို လုံးဝနီးပါး မသိခဲ့ကြပါ။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် တိုက်ခိုက်ရေးသမား သုံးဦးသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရိုးရာ စည်းမျဉ်းအောက်တွင် ဗမာ လက်ဝှေ့သမားများနှင့် ကိုယ်တိုင် စမ်းသပ်ရန် ဖိတ်ခေါ်မှုကို လက်ခံခဲ့သည်။ သုံးဦးစလုံး ၎င်းတို့၏ ဗမာ ပြိုင်ဘက်များကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့ကြသည်။


WLC ခေတ်

၂၀၁၆ – ၂၀၂၀

Gleaming ornate golden Lethwei championship belt on dark velvet with Burmese traditional design patterns

၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံတကာ စင်မြင့်ပေါ်တွင် လက်ဝှေ့၏ နှေးကွေးသော နိုးထမှုကို ကိုယ်စားပြုခဲ့လျှင် ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာသည် ဤအားကစားသည် မျက်လုံးကို အပြည့်အဝ ဖွင့်ခဲ့သော အခိုက်အတန့် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကနေဒါ-ဗမာ တိုက်ခိုက်ရေးသမား Dave Leduc သည် ရွှေခါးပတ် ချန်ပီယံ ထွန်ထွန်းမင်းကို စိန်ခေါ်ခဲ့သည်။ Leduc ၏ ကန်ချက်ကြောင့် ၃ ချီတွင် ထွန်ထွန်းမင်း၏ ဒူးဒဏ်ရာရရှိပြီး ဆက်မထိုးနိုင်တော့သဖြင့် Leduc သည် ရွှေခါးပတ်ကို ရယူကာ သမိုင်းတွင် ဗမာမဟုတ်သော ပထမဆုံး တိုက်ခိုက်ရေးသမား ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ဗမာ စီးပွားရေးသမား ဇေယျသီဟနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဇေယျသီဟ တည်ထောင်ခဲ့သည့် Lekkha Moun Co လက်အောက်ခံအဖြစ် ကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့ ချန်ပီယံရှစ် (WLC) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဇေယျသီဟ၏ စိတ်ကူးမှာ Myanmar နိုင်ငံရှိ ONE Championship ၏ mixed martial arts ပွဲများ အောင်မြင်မှုမှ ရရှိလာခဲ့ပြီး၊ ထိုအောင်မြင်မှုက သူ့အား ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ လက်ဝှေ့ပွဲများကို ကမ္ဘာသို့ ယူဆောင်လာရန် ဆုံးဖြတ်စေခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် WLC 7 ကို UFC Fight Pass တွင် ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံ ၁၀၀ ကျော်ရှိ တိုက်ခိုက်ရေး အားကစား ပရိသတ်များအတွက် လက်ဝှေ့ကို ရရှိနိုင်စေခဲ့သည်။


အချိန်ဇယား

အောက်ပါ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုချင်းစီကို နှိပ်၍ အသေးစိတ်ဖတ်ရှုပြီး ရှေးဟောင်း သဲကွင်းများမှ ကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့ ချန်ပီယံရှစ်၏ ကမ္ဘာ့စင်မြင့်အထိ လက်ဝှေ့၏ ခရီးစဉ် အချိန်ဇယားအပြည့်အစုံကို ရှာဖွေပါ။

မူလအစ
မူလအစကို အထောက်အထား နည်းပါးစွာသာ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်
၁၀၄၄ ခုနှစ်
အနော်ရထာ ဧရာဝတီချောင်းဝှမ်းကို စုစည်း
နှစ်တစ်ထောင်ကျော် ရှိနိုင်သည်
ပုဂံ ဘုရား ပန်းပုရုပ်များ
၁၅၆၀ ခုနှစ်များ
ဘုရင့်နောင် ဒေသတွင်းဘုရင့်နိုင်ငံ တည်ဆောက်
၁၈၈၅
ဗြိတိသျှ ဗမာနိုင်ငံ သိမ်းပိုက်မှု
၁၉၄၈
ဗမာ လွတ်လပ်ရေး
၁၉၅၂
ကြာဘယ်ညိန်း၏ စည်းမျဉ်းပြုစုမှု
၁၉၉၆
MTLF တည်ထောင်
၂၀၀၁
ပထမဆုံး နိုင်ငံတကာ စိန်ခေါ်ပွဲ
ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆
Dave Leduc ရွှေခါးပတ် ဆွတ်ခူး
မတ် ၃၊ ၂၀၁၇
WLC 1: The Great Beginning
၂၀၁၉
WLC သည် UFC Fight Pass တွင် ထုတ်လွှင့်
ဤအခန်းကို မျှဝေရန်
ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်
အခန်း ၂

စည်းမျဉ်းနှင့် အမှတ်ပေးစနစ်

ရိုးရာ နော့ခ်အောက် စည်းမျဉ်းများ၊ ခေတ်သစ် ပြိုင်ပွဲ အမှတ်ပေးစနစ်၊ မိနစ် ၂၀ ချိန်ကုတ်နှင့် တရားဝင် — နှင့် တရားမဝင်သည့် အရာအားလုံး။

အခန်းဖတ်ရန် →
အခန်း ၃

နည်းပညာနှင့် ထိုးချက်များ

လက်သီးထိုး၊ ကန်ချက်၊ တံတောင်ဆစ်၊ ဒူး၊ ခေါင်းတိုက်၊ ချုပ်ကိုင်တိုက်ခိုက်မှု၊ ပစ်ချမှုနှင့် တိရစ္ဆာန်ပုံစံ တိုက်ခိုက်ရေးစတိုင်များ။

အခန်းဖတ်ရန် →
အခန်း ၅

ကျော်ကြားသော တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ

Dave Leduc၊ ထွန်ထွန်းမင်း၊ တူးတူး၊ ကြာဘယ်ညိန်းနှင့် အားကစားကို ပုံဖော်နေသော နိုင်ငံတကာ တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ၏ ပရိုဖိုင်အပြည့်အစုံ။

အခန်းဖတ်ရန် →